Prawie każdy, kto przesiadł się na pedały wpinane – najczęściej pedały SPD – ma w zanadrzu historię o przewróceniu się na światłach. Rower staje, noga nie chce się odpiąć i w zwolnionym tempie lądujesz na boku na oczach kierowców. Na szczęście tej przygody da się uniknąć, jeśli do nowych pedałów podejdzie się z odrobiną cierpliwości.
Po co w ogóle pedały wpinane
W pedałach wpinanych, nazywanych też zatrzaskowymi, but łączy się z pedałem za pomocą bloku przykręconego do podeszwy. Stopa nie ześlizguje się na nierównościach, zawsze trafia w to samo miejsce, a pedałowanie staje się płynniejsze. Dla wielu osób równie ważne jest poczucie pewności przy szybszej jeździe i na mokrej nawierzchni.
Nie jest to jednak obowiązek. Na zwykłych pedałach da się jeździć daleko i przyjemnie, a przez pierwsze tygodnie z nowym rowerem są nawet lepszym wyborem. Pedały wpinane to raczej kolejny krok, gdy jazda staje się regularnym hobby.
Czy na pedałach SPD można jeździć w zwykłych butach? Krótko tak, ale niewygodnie – mały mechanizm uciska podeszwę, a stopa łatwo się ześlizguje. Jeśli często jeździsz także w zwykłym obuwiu, wybierz pedały dwustronne: z jednej strony zatrzask, z drugiej płaska platforma.
Pedały SPD i SPD-SL – dwa najpopularniejsze systemy
Na rynku jest kilka standardów, ale najczęściej spotkasz dwa typy:
- system górski z małym blokiem na dwie śruby – blok chowa się w podeszwie, więc w butach da się normalnie chodzić; pedały są często dwustronne, co ułatwia wpinanie,
- system szosowy z dużym blokiem na trzy śruby – większa powierzchnia oparcia stopy i sztywniejsze buty, ale chodzenie w nich przypomina spacer w butach narciarskich.
Na start, zwłaszcza do jazdy po mieście, na wycieczki i gravel, system górski jest zwykle łatwiejszy w obsłudze. Szosowy sprawdza się na dłuższych treningach, gdy z roweru schodzi się rzadko. Oba systemy najczęściej nazywa się skrótami SPD i SPD-SL. Poradnik dla początkujących, który pokazuje pedały SPD i SPD-SL krok po kroku, podpowiada też, jak ustawić bloki i siłę wypięcia.
Jakie buty SPD wybrać na początek? Najlepiej takie, w których blok chowa się w podeszwie z bieżnikiem – turystyczne, miejskie albo do MTB – bo da się w nich normalnie chodzić i stanąć pewnie na ziemi. Bardzo sztywna, gładka podeszwa przyda się dopiero później, przy dłuższych i szybszych treningach.
Pamiętaj, że pedały i buty muszą do siebie pasować. Buty do systemu górskiego mają w podeszwie miejsce na dwie śruby, szosowe – na trzy, a niektóre modele obsługują oba warianty. Przy zakupie sprawdź też, do czego producent przeznacza dany model, bo buty do jazdy na rowerze stacjonarnym potrafią wyglądać podobnie do szosowych, a różnią się podeszwą. Przymierz je z grubszą skarpetą, bo stopa w czasie dłuższej jazdy lekko puchnie.
Ustawienie bloków i sprężyny
Blok przykręca się tak, by oś pedału wypadała mniej więcej pod najszerszym miejscem stopy, czyli pod podstawą dużego palca. Ustawienie kątowe powinno odpowiadać naturalnemu ułożeniu stopy – jeśli na co dzień palce lekko kierujesz na zewnątrz, blok powinien na to pozwalać. Wiele bloków ma też tak zwany luz, czyli możliwość niewielkiego obrotu stopy we wpiętym pedale, co oszczędza kolana.
Na początek ustaw sprężynę w pedale na najmniejszą siłę. Wypięcie wymaga wtedy niewielkiego ruchu i łatwiej o nim pamiętać w stresującej sytuacji. Z czasem, gdy ruch stanie się odruchem, możesz ją dokręcić.
Pierwsze ćwiczenia bez ruchu ulicznego
Zanim wyjedziesz na ulicę, poćwicz w spokojnym miejscu. Dobrym pomysłem jest oparcie się o ścianę lub framugę drzwi i kilkadziesiąt razy wpięcie i wypięcie każdej nogi. Wypięcie to ruch pięty na zewnątrz – nie ciągnięcie stopy do góry.
Potem przenieś się na pusty parking albo boisko. Jedź powoli, zatrzymuj się co kilkadziesiąt metrów i wypinaj nogę, zanim rower całkowicie stanie. Ćwicz obie strony, nawet jeśli masz nogę „ulubioną”. Kilka takich sesji wystarczy, żeby ruch zaczął się dziać sam.
Jak nie przewrócić się na światłach
Większość wywrotek ma tę samą przyczynę: rower się zatrzymuje, a noga jest jeszcze wpięta. Dlatego najprostsza zasada brzmi: wypinaj się przed skrzyżowaniem, nie na nim. Gdy widzisz czerwone światło, wypnij jedną nogę z wyprzedzeniem i jedź z nią opartą luźno na pedale.
- przed zatrzymaniem przenieś ciężar ciała na nogę, która zostaje wpięta,
- zawsze wypinaj tę samą nogę, żeby wiedzieć, na którą stronę stawiasz stopę,
- przy ruszaniu wpinaj się dopiero po kilku obrotach, gdy rower nabierze prędkości,
- na stromych podjazdach i w ścisku zachowaj większy zapas czasu.
Szczególnie ostrożnie trzeba jeździć w grupie. Gdy ktoś przed tobą nagle hamuje, nie ma czasu na myślenie, dlatego warto zostawić większy odstęp, dopóki wypinanie nie stanie się odruchem.
Gdy coś boli
Źle ustawione bloki mogą powodować ból kolan, drętwienie stóp lub uczucie, że stopa jest „ustawiona krzywo”. Najczęściej pomaga drobna korekta kąta albo położenia bloku. Jeśli dolegliwości nie mijają mimo zmian, skonsultuj się z fizjoterapeutą lub osobą zajmującą się profesjonalnym ustawieniem roweru.
Przejście na pedały wpinane to kwestia kilku tygodni oswajania. Zacznij od luźnej sprężyny, poćwicz w spokojnym miejscu i wypinaj się zawczasu. Jedna gleba na światłach wielu rowerzystom się zdarza, ale przy odrobinie przezorności wcale nie musi być częścią tej historii.
